خواص رازک در طب سنتی

  • 10 فروردین 1401
طب سنتی
زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۵ دقیقه
خواص رازک در طب سنتی
رازک از گیاهان پر استفاده و پرکاربرد در صنعت دلستر و نوشیدنی است و از عصاره آن به عنوان طعم دهنده در غذا و صنعت نوشابه سازی استفاده می‌شود. قسمتهای مورد استفاده این گیاه، مخروط‌های ماده (گل‌های ماده) آن است و برخی اوقات، اثرات آرامبخش در افرادی که رازک می چیدند، مشاهده شده است.

رازک گیاهی است علفی، چندساله و بالارونده. این گیاه دوپایه بوده و اعضای آن پوشیده از تارهای خشن است. برگ‌های گیاه متقابل، دندانه‌دار و مرکب از ۵-۳ لوب نامساوی هستند. گل‌های نر به‌صورت مجتمع و گل‌آذین خوشه می‌باشند. گل‌های ماده به‌صورت مخروط مانند سفید مایل به حنایی است. قسمت مورد استفاده گیاه مخروط‌های ماده (گل‌های ماده) آن است که دارای بوی معطر و مطبوع با طعم تلخ است.
 
این گیاه بیشتر در نواحی شمال ایران ازجمله گرگان، چالوس، تنکابن، رشت، لاهیجان و آستارا می‌روید.



کاربرد عمده رازک در تولید آب جو به دلیل طعم تلخ آن است. عصاره‌ی رازک به‌عنوان طعم‌ دهنده در غذا و صنعت نوشابه‌ سازی مصرف می‌شود. در قدیم از خاصیت مدر آن استفاده می‌شد. دیگر مصارف سنتی آن درمان انقباضات روده‌ای، بیماری سل، سرطان و التهاب مثانه بود. گاهی نیز به‌ منظور رفع مشکلات عصبی، گل‌های رازک را در بالش می‌گذاشتند عصاره برخی از انواع رازک به دلیل خاصیت نرم‌ کنندگی، در فرآورده‌های پوستی به کار می‌رود. 


مواد موثر و ترکیبات موجود در گیاه رازک


رازک حاوی بسیاری از مواد معدنی، املاح و ویتامین های میباشد. سایر ترکیبات موجود در این گیاه عبارتند از:

  • مواد تلخ از جمله آسیل فلوروگلوسیدهای موجود در رزین
  • اسانس به میزان ۳/۰ تا ۱ درصد که حاوی میرسن، لینالول، فارنزن و کاریوفیلن است
  • تانن به میزان ۲ تا ۴ درصد
  • فلاونوئیدها و مقدار کمی فنل کربوکسیلیک اسید از جمله اسید فرولیک و اسید کلروژنیک

 

خواص رازک

 کاهش وزن

یک مطالعه که در ۲۰۱۲ منتشر شد گزارش کرد که فلاونوئید  زانتوهومول  موجود در رازک به کاهش وزن بدن و قند خون ناشتا در موش‌های چاق کمک کرده است.

محققان به این نتیجه رسیدند که عصاره رازک می‌تواند تاثیر مثبتی بر برخی علائم سندرم متابولیک داشته باشد.

 سلامت قلب

یکی دیگر از خواص زانتوهومول موجود در رازک تاثیر آن بر سلامت قلب است. مطالعه‌ای که در ۲۰۱۲ به چاپ رسید دریافت که این ماده، فعالیت ضد پلاکت دارد. محققان به این نتیجه دست یافتند که ممکن است این ماده در جلوگیری از بیماری قلبی و عروقی و درمان آن نقش داشته باشد

سرطان

تحقیق انجام شده در آزمایشگاه دانشگاه ایالتی اورگن دریافت که زانتوهومول موجود در رازک می‌تواند با برخی از سرطان‌ها مبارزه کند.

آن‌ها دریافتند که رازک برای مبارزه با سلول‌های سرطانی روده بزرگ، تخمدان و سینه موثر است. نشانه‌هایی وجود دارد که این ترکیب می‌تواند از پیشرفت سرطان پروستات نیز جلوگیری کند.



 حساسیت‌ها

اگرچه برخی افراد به رازک حساسیت دارند اما برخی دیگر بر این باورند که رازک به درمان حساسیت کمک می‌کند. متاسفانه هیچ مدرک علمی مبنی بر تاثیر آنتی‌هیستامین رازک وجود ندارد.

موثر برای موها

ممکن است عجیب به نظر برسد اما شستن موها با عصاره رازک می‌تواند موها را درخشان کرده و شوره سر را کاهش دهد.

به گفته محققان، آنتی اکسیدان‌های موجود در رازک می‌توانند پوست سر را تقویت کرده و ریزش مو را کاهش دهند.

اگر می‌خواهید این را امتحان کنید، اول موهای خود را با یک شامپوی ملایم بشویید. سپس مقداری عصاره رازک را بر پوست سر ریخته و ماساژ دهید. بگذارید مدتی بماند، سپس موهای خود را مانند همیشه بشویید.

آرام کردن عضلات

رازک به تنهایی یا همراه با سنبل‌الطیب می‌تواند برای آرام کردن عضلات، کاهش خشکی مفصل و جلوگیری از اسپاسم و کشش به کار رود.

به گفته متخصصان زمانی که این گیاهان با هم استفاده شوند، تاثیر بیشتری دارند.

 یائسگی

مطالعات نشان می‌دهند که رازک دارای مواد شیمیایی است که مانند استروژن عمل می‌کنند. این مواد شیمیایی می‌توانند به کاهش علائم تغییرات هورمونی ناشی از یائسگی کمک کنند.

مطالعه‌ای که بر ۱۰۰ زن یائسه انجام شد دریافت که ژل واژینال حاوی رازک، خشکی واژن را کاهش داد. این ژل به کاهش درد رابطه جنسی دردناک، کاهش حس سوزش، خارش و التهاب واژینال نیز کمک کرد.

مطالعه‌ای که در ۲۰۰۶ به چاپ رسید، تاثیر عصاره‌های فیتواستروژن رازک (پرنیل نارینجنین-۸) بر ناراحتی‌های ناشی از یائسگی را مورد مطالعه قرار داد.

نتایج مطالعه نشان داد که مصرف روزانه عصاره رازک، تاثیر مفیدی بر بسیاری از ناراحتی‌های مربوط به یائسگی، از جمله گرگرفتگی، دارد.



برای استرس و اضطراب

رازک، به طور سنتی، به دلیل خاصیت آرام‌بخشی که دارد، به کار رفته است و می‌تواند به کاهش اضطراب و استرس کمک کند.

مطالعات بسیاری نشان دادند که رازک تاثیری آرام‌بخش بر سیستم عصبی می‌گذارد.

گفته می‌شود رازک، گیرنده‌های GABA در مغز را تعدیل می‌کند. مطالعات نشان داده‌‌اند که رازک، زمانی که با سنبل‌الطیب به کار رود، تاثیر آرام‌بخش بیشتری دارد.

 بهبود خواب

شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد رازک می‌تواند به بهبود کیفیت خواب افراد کمک کرده و حتی به درمان مشکلاتی مانند بی خوابی کمک کند.

رازک به طور سنتی برای کمک به مشکلات مربوط به خواب به کار رفته و مطالعات متعدد تاثیر آن به عنوان یک خواب‌آور را مورد مطالعه قرار داده‌اند. بسیاری از مطالعات به این نتیجه رسیدند که رازک در کنار گیاه دیگر -سنبل‌الطیب  در بهبود خواب موثر است.

مطالعه‌ای که در ۲۰۱۲ به چاپ رسید تاثیر رازک بر پرستاران زن را  به دلیل شغل پر استرس و الگوی خواب نامنظم آن‌ها  مورد مطالعه قرار داد.


طبع رازک چیست؟

رازک مزاجی سرد دارد.طعمی تلخ دارد و سرشار از خواص برای تقویت بدن و مقابله ی بدن با بیماری ها میباشد.رازک در طب سنتی از زمان قدیم در نسخه های درمانی کاربرد داشته و جایگاه خوبی دارد.سرد مزاجان میتوانند با مصلحش آن را استفاده کنند تا از فواید آن بی نصیب نمانند.


عوارض جانبی

–  مصرف رازک به کودکان، زنان باردار و شیرده توصیه نمی‌شود.

– رازک برای اکثر بزرگسالان سالم خطری ندارد اما نباید آن را بیش از اندازه مجاز مصرف کرد.

– رازک می‌تواند باعث عوارضی مانند ناراحتی معده، تهوع، اسهال و استفراغ شود.

– رازک می‌تواند احساس افسردگی را تشدید کند.

– ممکن است برخی افراد به رازک حساسیت داشته باشند. تماس مداوم با آن می‌تواند باعث بروز راش شود.

 

 

  • 10 فروردین 1401
طب سنتی

پیشنهاد میکنیم این مقالات را هم بخوانید

دیدگاه خود را بنویسید دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *