مرزنجوش

  • 13 آذر 1399
گیاهان دارویی
زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۸ دقیقه
مرزنجوش
مرزنجوش گیاهی است پایا دارای بوی معطر با ساقه راست ، منشعب، پوشیده از کرک ، برگ های کم و بیش کرکدار .بخش مورد استفاده ی این گیاه برگ وسرشاخه های گلدار آن است. نام علمی آن Origanum vulgare است .نامهای مرزنجوش ، مرزنگوش ، مرزنگوش وحشی از نام های رایج این گیاه دارویی است.

مرزنجوش گیاهی است پایا دارای بوی معطر با ساقه راست ، منشعب، پوشیده از کرک ، برگ ها کم و بیش کرکدار ، براکته های غشایی یا خشبی و ارغوانی رنگ دارای کرک های کم. بخش مورد استفاده ی این گیاه برگ وسرشاخه های گلدار آن است. نام علمی آن Origanum vulgare است .نامهای مرزنجوش ، مرزنگوش ، مرزنگوش وحشی از نام های رایج این گیاه دارویی است. مرزنجوش نامهای دیگری هم دارد که چندان رایج نیس: نامهایی مانند توکلیجه، مرزه گوش، مردگوش، ریحان داود، عنقر، سومق، حب الفیل ،اذان الفار، ثاموس و ریحان سلیمان.

از نظر پزشکی مرزنجوش سرشار از فلانوءیدها ،تانن ها وگلیکوزیدهای فنولیک است و طبق گزارش های علمی دارای خواص آنتی اکسیدان و ضد میکروبی قوی برعوامل پاتوژن انسانی و نیز عوامل فساد موادغذایی است و در نتیجه مصرف آن برای تقویت بدن در برابر عفونت ها بسیار موثر است.

در جهان :در آسیا ، اروپا و آفریقای شمالی یافت میشود و در ایران: دشت های استانهای گیلان ، مازندران ، آذربایجان و خراسان.

حکمای طب سنتی طبع آن را گرم و خشک می دانند.

خواص مرزنجوش:

ضد درد:

روغن مرزنجوش به کنترل سطح درد به ویژه دردهایی که همراه با التهاب، تب، سردرد و درد عضلانی باشد، کمک میکند. 

ضد اسپاسم و گرفتگی:

گیاه مرزنجوش به نحو موثری اسپاسم های دستگاه تنفسی، روده ها، و اسپاسم های عضلانی اعضای بدن را برطرف می کند. همچنین با تشنج ها، کشیدگی عضلات، گرفتگی های عضلانی و وبای تشنجی مقابله می کند.

کاهش استرس و ایجاد خواب بهتر:

اسپری مرزنجوش در فضای خانه و استنشاق آن، به درمان استرس و اضطراب کمک میکند.ماساژ گرفتن با روغن مرزنجوش نیز یک ماساژ ضد استرس و تنش به حساب می آید که با تسکین تنش و اضطراب، می تواند به بهبود کیفیت خواب نیز کمک کند.

ضد ویروس و ضد باکتری:

بدن انسان به طور مداوم در معرض ابتلا به ویروسها و عفونتها قرار دارد. تحقیقات نشان می دهد که در این موارد مرزنجوش یک درمان مناسب است. همچنین استفاده مداوم از آن برای درمان آنفولانزای مرغی و سرخک موثر است.

مرزنجوش دارای خواص ضد میکروبی، ضد قارچی، و ضد عفونی کننده ای است که به آن خاصیت درمانگری متعددی می بخشد. علاوه بر موارد ذکر شده، این گیاه را می توان برای درمانسرماخوردگی،عفونت ها، مسمومیت غذایی و کمک به درمان زخم ها نیز استفاده کرد.

خواص مرتبط با مو:

خواص ضد باکتری و ضد قارچ آن به پاک کردن مو کمک میکند. استفاده از روغن مرزنجوش به طور مستقیم بر روی پوست سر،خشکی و شوره ی سر را از بین می برد. همچنین مواد مغذی و معدنی موجود در مرزنجوش کمک میکند تا ریشه موهای شما ضخیم تر شود. برای بهره مندی از مزایای کامل آن باید پس از استفاده، اجازه دهید تا موهایتان به طور طبیعی خشک شود و از وسایل گرمایشی برای خشک کردم موها استفاده نکنید. 

خواص آنتی اکسیدانی:

مرزنجوش دارای خواص آنتی اکسیدانی قوی ای است که باعث بهبود سلامت قلب و عروق می شود و سطح قند خون را تنظیم میکند. التهاب درون بدن را افزایش می دهد و به آرامش سیستم عصبی بدن کمک می کند . هرگاه از آن به عنوان یک داروی موضعی استفاده شود، خواص آنتی اکسیدانی آن  باعث صاف شدن پوست و جلوگیری از چین و چروک می شود و پوست های مستعد آکنه، اگزما و بثورات از خواص آن بهره می برند. 

خواص مرتبط با پوست:.

مرزنجوش، یکی از عناصر رایج در اکثر محصولات پوستی است. از آنجا که حاوی مقادیر بالای آنتی اکسیدان است، باعث می شود که تن پوست به طور موثر تنظیم شود.همچنین برای سفید شدن پوست و کمک به جوانسازی موثر است.

سلامت دستگاه گوارش:

  رایحه ی آن می تواند به تحریک غدد بزاقی کمک کند و این امر در فرایند گوارش که از دهان آغاز می شود موثر است. روغن موجود در این گیاه نیز اثربخش است و موجب حرکت بهتر در دستگاه گوارش می شود

برای رفع ناراحتی های رایجی مانند گاز معده، نفخ، سوء هاضمه، گرفتگی عضلات و حالت تهوع ، می توان چند فنجان چای آرامبخش مرزنجوش نوشید یا مقداری از گیاه تازه ی آن را به وعده های غذایی اضافه کرد.

سلامت زنان:

  از هنرهای دیگر این گیاه پر خاصیت این است که نه تنها به تنظیم چرخه ی قاعدگی و هورمونهای زنانه کمک می کند بلکه بسیاری از نشانه های دوران قاعدگی و  یائسگی  را از بین می برد.

به دلیل خواص تحریک کنندگی می تواند قاعدگی زنان را تحریک کند و حتی از آن برای افزایش شیر مادران شیرده استفاده می شود.درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک ودرمان ناباروری ناشی از آن ، از دیگر خواص این گیاه است.

ادرار آوری:

گیاهان مدر(ادرار آور) به شستشوی سیستم بدن و خارج کردن آب اضافی و مواد سمی مانند سدیم اضافی و اسید اوریک کمک می کنند. روغن مرزنجوش یک ادرار آور طبیعی است.

رفع درد گوش:

گیاه مرزنجوش آرامبخشی فوق العاده بوده و چکاندن چند قطره از عصاره آن گوش درد را کاهش می دهد.

لاغری:

دم کرده برگهای این گیاه برای کاهش وزن و لاغری بسیار موثر است.

رفع لکه های خونی چشم:

به کاربردن ترکیب مرزنجوش و عسل در زیر چشم، درمانی برای لکه های قرمز رنگ خونی چشم و تمام لکه های زیر چشم است.

آرتریت:

از ترکیب روغن زیتون و مرزنجوش و قراردادن آن به مدت 3ساعت در آب جوش میتوان معجونی تهیه کرد که برای درمان و کاهش دردهای روماتیسمی بسیار موثر است.

ضد سرطان روده:

فیبر موجود در مرزنجوش برای دفع مواد زائد از سیستم گوارشی ومقابله با انواع سرطان ها به خصوص سرطان روده بسیار مفید است.

کاهنده میل جنسی:

کسانی که از شهوت یا میل جنسی بیش از حد  رنج می برند از روغن معطر مرزنجوش می توانند به عنوان یک کاهنده طبیعی میل جنسی بهره گیرند.

خواص دیگر:               

از دیگر خواص مرزنجوش می توان به کاهش فشار خون، کاهش کلسترول، درمان سرفه و اسهال شدید، سرعت بخشیدن به روند بهبود شکستگی،رفع گرفتگی بینی و گلو درد، درمان یا کاهش عفونت و قارچ های رحم، افرایش تعریق بدن و پایین آوردن تب، رفع کک و مک و جای جوش و بهبود گردش خون اشاره کرد.

طریقه مصرف مرزنجوش:

می توانید مرزنجوش را به عنوان یک ادویه به غذا اضافه کنید.

۱۰ تا ۲۰ گرم سر شاخه‌های گلداراین گیاه را  به‌مدت ۱۰ دقیقه در یک لیتر آب جوش دم کنید.پس از صاف کردن ،آن را  با عسل شیرین کنید.از این دمنوش برای درمان بیماری‌های دستگاه ‌تنفسی، به‌عنوان صاف ‌کنندة خون و نیز برای تسهیل هضم و تسکین دردهای‌ماهانه استفاده کنید. روزانه سه فنجان تناول نمایید.

 جوشانده ۲۰ تا ۳۰ گرم سر شاخه‌های گلدار آن در یک لیتر آب را با عسل‌شیرین کنید. خوردن ۳ تا ۴ فنجان از این محلول بین غذاها برای بیماران مبتلا به‌ تنگی نفس توصیه شده‌است .

تهیه روغن مرزنجوش:

 ۵۰ گرم مرزنجوش در ۲۵۰ گرم روغن زیتون مخلوط کرده در یک شیشه درب‎دار محکم ریخته شیشه را در آب جوش گذاشته به مدت ۳ ساعت آهسته در آب بجوشد سپس صاف نمایید و ار آن استفاده کنید.

تداخل دارویی:

مرزنجوش دارای خواص دیورتیک است و بنابراین ممکن است با قرص های این چنینی تداخل پیدا کند و منجر به از دست دادن توانایی کنترل ادرار شود. 


منع مصرف و مضرات:

  • مصرف زیاده از حد دم کرده مرزنجوش و یا دود کردن به صورت توتون ، شدیدا قلب را تحریک می‌کند. اسانس آن نیز به همین صورت باید به مقادیر کم مورد استفاده درمانی قرار گیرد. استفاده بیش از حد از مرزنجوش ممکن است باعث آسیب به کبد و کلیه  یا حتی منجربه  سرطان کبد ایجاد شود. 
  • بیماران مبتلا به ناراحتی‌های کلیوی بایستی از مصرف مرزنجوش، خودداری کنند، استفاده زیاد آن برای کلیه‌ها مضر است.
  • استفاده آن برای زنان باردار مضر بوده، منجر به سقط جنین خواهد شد. همچنین استفاده از این گیاه برای کودکان زیر پنج سال ممنوع است.
  • افرادی که به نعنا، ریحان یا گیاه مریم گلی حساسیت دارند، به احتمال زیاد به این گیاه نیز حساسیت نشان میدهند، پس باید از آن اجتناب کنند.
  • 13 آذر 1399
گیاهان دارویی

پیشنهاد میکنیم این مقالات را هم بخوانید

موسیر
مرزنجوش
رزماری
بابونه
سنبل الطیب
دیدگاه خود را بنویسید دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *